Uyuz Hastalığı; cildin üst tabakasına yuva yapan mikroskobik boyutlardaki sarcoptes scabiei adlı böceğin neden olduğu cilt hastalığıdır. Uyuz belirtileri özellikle geceleri şiddetlenen kaşıntı, cilt üzerinde kırmızı döküntüler ve cilt yüzeyinde gözle görülebilen iz gibi kabarık çizgilerdir. Kaşıntı ve döküntü belirtileri el ve ayak parmakları arası, bilekler, koltuk altı, göbek deliği çevresi, bel, meme ucu ve kasık bölgesi gibi deri kıvrımlarında daha yoğundur.
Çok bulaşıcı bir hastalık olan uyuz hastalığı cilt teması yoluyla yayılır. Uzun süre ten tene ya da doğrudan temasta bulunma, kişisel eşyalarının paylaşılması uyuzun bulaşma yollarındandır.
Uyuz Neden Olur?
Uyuz, küçük, sekiz bacaklı, sarcoptes scabiei von hominis adlı akar türünün derinin altına yerleşip yumurta bırakması ile ortaya çıkan cilt enfeksiyonudur. Uyuz olan biri ile doğrudan temas, ya da o kişinin kişisel eşyalarının paylaşımı uyuzun yayılmasının nedenidir.
Özellikle sonbahar ve kış mevsimlerinde artış gösteren uyuz hastalığı; kalabalık olan okul, hastane ve askeri kışla gibi bölgelerde daha çok görülür. Ayrıca merak edilen konulardan biri de evcil hayvanlardan uyuz bulaşıp bulaşmadığı konusudur. Evcil hayvanlar
insanlara uyuz bulaştırmaz. Hayvanları etkileyen uyuz akarları insanlarda hayatta kalmayıp bir çoğalma gerçekleştirmez. Bununla birlikte, uyuz olan bir hayvanla temas etmek, akar derinin altına girerse kısa süreli kaşıntıya neden olabilir ancak birkaç gün içinde akar ölür ve tedaviye gerek kalmaz.Uyuz Belirtileri Nelerdir?
Uyuz hastalığının belirtileri, şiddetli kaşıntı, sivilce benzeri kızarık ve döküntüler, içi sıvı dolu lezyonlar ile uyuzun yuvalandığı yerlerde ciltte iz gibi grimsi-beyaz kabarık çizgilerdir. Uyuzun tipik belirtisi olan kaşıntı geceleri ve sıcak banyo sonrasında daha da artar.
İlk kez uyuz hastalığına yakalanan kişilerde dört ila sekiz hafta, daha önce de uyuz olunduysa 1-4 gün içerisinde ortaya çıkan uyuz belirtileri şunlardır:
* Özellikle geceleri şiddetlenen kaşıntı
* Parmak araları, bilekler, koltuk altı, göbek deliği çevresi ve meme ucu gibi deri kıvrımlarında görülen döküntüler
* Ciltte iz gibi grimsi-beyaz kabarık çizgiler
* Sıcak banyo ile kaşıntının artması
* Kaşıma sonucu enfekte olan şişlik ve yaralar
* Genital bölgede içi sıvı dolu lezyonlar oluşması
* Kalın kabuklar oluşması
* Bebek ve çocukların baş, yüz, boyun, avuç içi ve ayak tabanlarında kaşıntı ve kızarıklık görülür.
Uyuz Nasıl Geçer?
Uyuz hastalığı, doktor önerisi ile uyuz böceklerini öldürebilen permetrin gibi antiparaziter uyuz kremi ve losyonların cilde uygulanması ya da antiparaziter hap olan ivermektin ile geçirilebilir.
Uyuz Hastalığı Tanısı Nasıl Konur?
Parmak araları, koltuk altı, bilekler, meme ucu çevresi ve kalça gibi kıvrımlı bölgelerde geceleri dahada şiddetlenerek uykudan uyandıran kaşıntı, döküntü ve kabarcıklar uyuz hastalığı için en belirgin fiziksel bulgulardır. Uyuz böceğinin yerleştiği tünellerin ucunda kir birikimine benzer grimsi siyah nokta benzeri oluşumlar gözlenir. Bu fiziksel bulgular tanılayıcı niteliktedir. Vücuttaki uyuz varlığını kesinleştirmek için lezyonların dermatoskopi cihazı ile büyütülerek incelenmesi veya mikroskobik olarak değerlendirilmesi tanıyı resmileştirir.
Uyuz Nasıl Tedavi Edilir?
Doktorunuz bir insektisit olan permetrin krem veya losyonu boyundan aşağı uygulatıp, ciltte 8-24 saat arasında bekletitirerek akarlar ve bıraktıkları yumurtaların öldürerek hastalığı tedavi etmeyi önerebilir. Ya da başka bir tedavi yöntemi olarak antiparaziter hap olan ivermektin'i önce tek bir dozda ve ardından 1-2 hafta sonra ikinci bir doz vererek tedavi planını uygulamayı tercih edebilir. Uyuz hastalığının tedavisinde doktor talimatları ile hareket etmek, doktor onayı olmadan herhangi bir ilacı kullanmak tehlikeli olabilir.
İlaç tedavisi başlandığında dikkat edilmesi gereken, son 3 gün içerisinde giyilen kıyafet, yastık yorgan kılıflarınız, ayakkabınız kısacası deriniz ile temas eden her şeyi 3 gün süre ile plastik bir torbaya atıp ağzını kapatarak hava almamasını sağlayarak(akarlar insan vücudu dışında 3 gün süre ile yaşayabilir) ya da en az 60 derece sıcaklıkta yıkayarak, akarların ölmesini sağlamanız gerekir.
Uyuz Tedavisinde Kullanılan Yöntemler
- Lokal uygulanan antiparaziter losyonlar (en sık permetrin etken maddeli uyuz kremi veya sülfür-katran içeren klasik majistral ilaçlar)
- Ağızdan alınan tablet formunda sistemik antiparaziter ilaçlar (ivermektin etken maddeli)
- Hijyen önlemleri (ilaçları sürmeden önce ilk olarak keselenerek banyo yapmalıdır. Banyodan sonra deri kurulanmalı ve sonrasında kulak arkasından itibaren ayak parmak uçları dahil tüm vücuda uyuz ilacını sürülmelidir)
- Tırnaklar uzunsa kısa kesilmelidir.
- Kaşıntı için antihistamink haplar veya topikal steroidler
- Uyuz Tedavisi İçin Kullanılan İlaçlar Nelerdir?
- Uyuz tedavisinde en sık kullanılan tedaviler permetrin içeren kremlerdir. Bunun yanında kükürt ve benzil benzoat içeren kremler de kullanılmaktadır. Bazı durumlarda ivermectin içeren haplardan da fayda sağlanmaktadır.
En etkili uyuz ilacı nedir?
Uyuz tedavisinde, uyuz akarları ve bıraktıkları yumurtaları öldürebildiği için tercih edilen ilaçtır permetrin krem %5'dir.
